Cơ cấu nguồn thu, khu vực sản xuất, kinh doanh là động lực cốt lõi

Báo cáo cập nhật đến đầu tháng 9/2026 cho thấy, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Nghệ An đạt 23.364 tỷ đồng, bằng 100,1% dự toán pháp lệnh được giao và tăng 27,8% so với cùng kỳ năm trước. Đối chiếu với bức tranh tài chính vĩ mô, khi dự toán tổng thu ngân sách nhà nước năm 2026 của cả nước được Quốc hội giao là hơn 2,5 triệu tỷ đồng và lũy kế 8 tháng ước đạt hơn 2 triệu tỷ đồng (bằng 80% dự toán, tăng 16% so với cùng kỳ), tiến độ hoàn thành chỉ tiêu của Nghệ An cho thấy sự chủ động trong công tác khai thác nguồn thu.

Phân tích cơ cấu số liệu thu nội địa của Nghệ An (đạt 21.155 tỷ đồng, hoàn thành 99% dự toán pháp lệnh, đạt 71% kịch bản phấn đấu của UBND tỉnh và tăng 25% so với cùng kỳ), điểm đáng chú ý nhất là sự dịch chuyển tỷ trọng đóng góp từ các khu vực kinh tế.

Cụ thể, thu từ thuế và phí đạt 12.435 tỷ đồng, tăng 20%. Đóng góp lớn nhất vào mức tăng trưởng này là khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) với tỷ lệ tăng 92,9% và khu vực công thương nghiệp, dịch vụ ngoài quốc doanh tăng 35,9%. Đây là kết quả từ việc các hiệp định thương mại tự do được tận dụng hiệu quả, kết hợp với các giải pháp tháo gỡ rào cản pháp lý, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm trên địa bàn.

Tại nhóm ngành hàng tiêu dùng thiết yếu, các nhà máy duy trì được sản lượng và chuỗi cung ứng ổn định. Theo ông Đặng Văn Hà, Kế toán trưởng Công ty cổ phần Bia Sài Gòn Nghệ Tĩnh, thông qua các giải pháp hỗ trợ bán hàng và tối ưu hóa hệ thống phân phối, đơn vị đã nộp ngân sách nhà nước hơn 263 tỷ đồng trong 8 tháng đầu năm. Hoạt động sản xuất, kinh doanh được duy trì liên tục là cơ sở để các doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Sự tăng trưởng ổn định từ khối FDI và ngoài quốc doanh khẳng định vai trò của khu vực sản xuất, kinh doanh như một động lực nội sinh cốt lõi của ngân sách địa phương.

Đối với khoản thu tiền sử dụng đất, thống kê ghi nhận mức 8.720 tỷ đồng, vượt 41% dự toán pháp lệnh. Trong đó, thu từ đấu giá đất chiếm 74% (đạt 6.250 tỷ đồng) và thu từ đất dự án đạt 643 tỷ đồng. Thông tin về hoạt động đấu giá đất, ông Nguyễn Ngọc Minh - Giám đốc Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản (Sở Tư pháp Nghệ An) cho biết, từ đầu năm 2026, Trung tâm đã phối hợp với UBND các phường, xã thực hiện 68 hợp đồng dịch vụ, tổ chức đấu giá thành công hơn 1.500 lô đất ở vùng quy hoạch với tổng giá khởi điểm 2.500 tỷ đồng.

Việc triển khai phương thức trả giá lên, đấu giá gián tiếp và bảo mật thông tin đã đảm bảo tính công khai, minh bạch. Một số khu vực quy hoạch có hạ tầng giao thông đồng bộ ghi nhận mức trúng đấu giá tăng từ 350% đến 400% so với giá khởi điểm. Tổng giá trị trúng đấu giá thu về cho ngân sách đạt hơn 3.800 tỷ đồng, dôi dư gần 1.300 tỷ so với mức khởi điểm.

Mặc dù nguồn thu từ đất đai đóng góp nguồn vốn lớn, các cơ quan quản lý tại Nghệ An đang định hướng điều tiết dòng vốn này tái đầu tư trực tiếp vào kết cấu hạ tầng giao thông kết nối, thay vì phân bổ cho các khoản chi thường xuyên.

Số hóa quản lý và minh bạch thủ tục hành chính

Quy mô kinh tế mở rộng đi kèm với sự gia tăng nhanh chóng về số lượng người nộp thuế đã đặt ra yêu cầu nâng cấp năng lực quản lý hành chính. Để đảm bảo tính chính xác và chống thất thu, ngành Thuế Nghệ An đã triển khai đồng bộ các công cụ công nghệ thông tin. Trọng tâm là Hệ thống Quản trị thuế thông minh 3600 tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ dữ liệu lớn (Big Data). Phương thức quản lý được dịch chuyển từ cơ chế "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", cho phép hệ thống tự động nhận diện, khoanh vùng các khu vực rủi ro và phát tín hiệu cảnh báo đối với các sai phạm trong kê khai thuế. Công tác chuẩn hóa cơ sở dữ liệu được thực hiện quyết liệt thông qua kế hoạch rà soát mã số thuế.

Tính đến cuối tháng 7/2026, cơ quan chức năng đã xử lý chấm dứt hiệu lực và khôi phục hoạt động cho hơn 14.700 trường hợp, đồng thời chuẩn hóa thông tin cá nhân, doanh nghiệp cho hơn 36.600 người nộp thuế. Việc làm sạch dữ liệu đầu vào không chỉ hạn chế gian lận mà còn thiết lập môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng.

Cùng với đó, việc triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền tiếp tục được mở rộng, tập trung vào các lĩnh vực có tần suất giao dịch cao như bán lẻ, dịch vụ lưu trú và nhà hàng. Ở góc độ doanh nghiệp, ông Võ Nam Thắng - Giám đốc Công ty TNHH Thắng Hà, phường Cửa Lò nhận định, giải pháp này giúp cơ sở kinh doanh chốt doanh thu chính xác, giảm thiểu sai sót thủ công, đồng thời thể hiện tính chuyên nghiệp trong giao dịch với khách hàng. Nhằm đa dạng hóa kênh tương tác, cơ quan thuế cũng ứng dụng các nền tảng mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin trực tuyến để tuyên truyền chính sách, giải đáp vướng mắc pháp lý cho người dân một cách kịp thời.

Song song với việc quản lý thuế nội địa, công tác chống thất thu thuế xuất, nhập khẩu được giám sát chặt chẽ. Bà Phan Minh Thu - Phó Đội trưởng Hải quan Vinh cho biết, đơn vị duy trì cơ chế bám sát hoạt động của các doanh nghiệp có kim ngạch xuất, nhập khẩu lớn. Tập trung đối thoại nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thủ tục thông quan. Đồng thời, áp dụng các biện pháp nghiệp vụ chuyên sâu để kiểm soát trị giá tính thuế, mã số và xuất xứ hàng hóa. Các biện pháp này nhằm đảm bảo thu đúng, thu đủ và ngăn chặn rủi ro thất thoát ngân sách trong hoạt động thương mại quốc tế.

Nuôi dưỡng nguồn thu bền vững

Năm 2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An đề ra mục tiêu thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt trên 32.000 tỷ đồng và phấn đấu chạm mốc 35.000 tỷ đồng. Trong định hướng Kế hoạch tài chính 5 năm (giai đoạn 2026 - 2030), tỉnh đặt mục tiêu tổng thu ngân sách nhà nước đạt khoảng 148.000 đến 149.000 tỷ đồng.

Để hiện thực hóa chỉ tiêu này trong bối cảnh các chính sách tài khóa miễn, giảm thuế hỗ trợ nền kinh tế vẫn đang có hiệu lực, phương án khả thi nhất là phải thực hiện tốt chiến lược nuôi dưỡng nguồn thu. Trong thời gian qua, tỉnh đã chỉ đạo tập trung nhận diện và tháo gỡ hàng loạt rào cản pháp lý trong hoạt động của doanh nghiệp. Việc rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính liên quan đến cấp phép đầu tư, đất đai, xây dựng và tiếp cận nguồn vốn đã giúp các tổ chức kinh tế tiết giảm đáng kể chi phí tuân thủ pháp luật.

Đồng thời, nguồn lực tài chính từ các khoản thu một lần đang được tỉnh tập trung giải ngân cho các công trình trọng điểm. Việc hoàn thiện hệ thống hạ tầng logistics, đảm bảo an ninh năng lượng cho sản xuất công nghiệp và cung ứng nguồn lao động chất lượng cao được xem là những điều kiện tiên quyết để thu hút các dự án đầu tư có hàm lượng công nghệ cao, biên lợi nhuận lớn. Khi khu vực sản xuất cốt lõi hoạt động ổn định và có lãi, ngân sách địa phương sẽ đảm bảo được các khoản thu thường xuyên mang tính bền vững như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.

Những kết quả đạt được trong 8 tháng đầu năm 2026 minh chứng cho tính đúng đắn trong điều hành chính sách tài chính. Thông qua việc kết hợp chặt chẽ giữa siết chặt kỷ cương thu nộp, áp dụng công cụ quản lý số hóa và kiên trì tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh, Nghệ An không chỉ hoàn thành sớm dự toán năm mà còn củng cố vững chắc nền tảng tài chính. Đây là tiền đề quan trọng để tỉnh tiếp tục triển khai các chương trình hành động, hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Nguồn: Mai Hoa - Báo và Phát thanh truyền hình Nghệ An

https://baonghean.vn/nghe-an-nuoi-duong-nguon-thu-tao-dong-luc-tang-truong-kinh-te-10351408.html