Thúc đẩy liên kết “3 nhà” trong phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Đồng chí Hồ Quốc Dũng - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ chủ trì hội nghị tại điểm cầu Trung ương.

Tham dự tại điểm cầu Nghệ An có đồng chí Thái Văn Thành - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cùng đại diện lãnh đạo các sở, ngành, các trường đại học và đơn vị liên quan trên địa bàn.

Còn nhiều điểm nghẽn

Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh: Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đóng vai trò then chốt, là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế, góp phần quan trọng đưa đất nước đạt mục tiêu phát triển nhanh và bền vững.

Thời gian qua, hệ thống thể chế, cơ chế chính sách đã từng bước được hoàn thiện theo hướng đổi mới tư duy quản lý: chuyển từ kiểm soát quy trình đầu vào sang quản lý kết quả và sản phẩm đầu ra, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học; chuyển từ quản lý hành chính sang kiến tạo hệ sinh thái, lấy doanh nghiệp làm trung tâm.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng thẳng thắn chỉ ra rằng việc đưa chính sách vào cuộc sống vẫn còn chậm. Một trong những "điểm nghẽn" lớn nhất hiện nay là mối liên kết giữa Nhà nước, cơ sở nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp vẫn thiếu tính thực chất. Phần lớn các đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu chưa xuất phát từ nhu cầu thực tế của thị trường và doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, giai đoạn 2021 - 2025, chỉ có khoảng 12% nhiệm vụ KH&CN cấp quốc gia có sự tham gia của doanh nghiệp; ở cấp địa phương, tỷ lệ này còn thấp hơn nhiều. Bên cạnh đó, Quỹ phát triển KH&CN cũng chưa thu hút được đông đảo doanh nghiệp đồng hành, số lượng doanh nghiệp tham gia tài trợ chỉ đạt khoảng 6%.

Đáng chú ý, chi phí dành cho nghiên cứu và phát triển (R&D) của các doanh nghiệp Việt Nam hiện chỉ chiếm khoảng 0,3% doanh thu - con số này rất thấp khi so sánh với một số quốc gia trong khu vực như Trung Quốc (21%) hay Hàn Quốc (42%).

Về thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu, thực trạng hiện nay cho thấy sự chênh lệch lớn giữa nguồn cung và nhu cầu thực tế. Giai đoạn 2021 - 2025, trong khi danh mục chào bán có tới 62.000 công nghệ, chỉ có 750 doanh nghiệp tiếp cận tìm hiểu và số lượng giao dịch thành công chỉ dừng lại ở con số 72 công nghệ. Về sở hữu trí tuệ, các doanh nghiệp Việt Nam mới chỉ được cấp 373 văn bằng sáng chế, trong khi các doanh nghiệp nước ngoài đăng ký tại Việt Nam sở hữu hơn 24.000 văn bằng.

Những con số trên cho thấy phần lớn các đề tài nghiên cứu hiện nay chưa bám sát nhu cầu thực tiễn của nền kinh tế, chưa gắn kết chặt chẽ với thị trường và chưa tạo ra được nhiều sản phẩm thương mại hóa có giá trị cao. Điều đó, đòi hỏi phải có những giải pháp căn cơ, tháo gỡ triệt để các rào cản thể chế để các thành tựu nghiên cứu thực sự bước vào đời sống sản xuất, kinh doanh.

Tháo gỡ rào cản, thương mại hóa kết quả nghiên cứu

Tại hội nghị, lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình bày báo cáo tổng quan về thực trạng liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, phân tích rõ nguyên nhân của những vướng mắc và đề xuất các nhóm giải pháp thúc đẩy hợp tác.

Đại diện các viện, trường và doanh nghiệp tiêu biểu cũng đã chia sẻ nhiều mô hình hay, kinh nghiệm thực tiễn trong ứng dụng công nghệ, nâng cao giá trị nông sản, thương mại hóa dược liệu và đưa kết quả nghiên cứu vào chuỗi sản xuất.

Trong đó, tập trung tăng cường vai trò của doanh nghiệp ngay từ khâu xác định nhu cầu nghiên cứu; xây dựng mô hình Nhà nước và doanh nghiệp cùng phối hợp đầu tư, gánh vác rủi ro trong nghiên cứu thử nghiệm; đảm bảo quyền lợi hài hòa giữa các bên khi thương mại hóa kết quả nghiên cứu; hỗ trợ kết nối cung - cầu công nghệ, giúp đưa sản phẩm nghiên cứu ra thị trường nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Đối với tỉnh Nghệ An, việc thúc đẩy liên kết "3 nhà" (Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp) có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh địa phương đang đẩy mạnh đổi mới mô hình tăng trưởng, ứng dụng công nghệ cao vào nông nghiệp, y dược và công nghiệp chế biến. Tỉnh đã và đang triển khai nhiều cơ chế hỗ trợ, kết nối các cơ sở đào tạo, nghiên cứu trên địa bàn với doanh nghiệp để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các sản phẩm chủ lực.

Đặc biệt, việc tỉnh thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo theo mô hình liên kết “3 nhà” nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở, có cơ chế điều phối hiệu quả, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, lấy trường đại học và tổ chức khoa học, công nghệ làm hạt nhân tri thức, lấy Nhà nước làm chủ thể kiến tạo phát triển; kết nối tri thức, công nghệ, nguồn nhân lực, doanh nghiệp và các nguồn lực hỗ trợ đổi mới sáng tạo.

Sau khi nghe các ý kiến tham luận tại hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ, ngành liên quan tiếp thu toàn bộ các ý kiến đóng góp thẳng thắn tại hội nghị.

Trên cơ sở đó, khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý, tháo gỡ triệt để các vướng mắc về cơ chế tài chính, quản lý tài sản trí tuệ và quỹ phát triển khoa học - công nghệ, hướng tới việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vận hành thực chất, lấy hiệu quả chuyển giao công nghệ và giá trị gia tăng tạo ra cho nền kinh tế làm thước đo hàng đầu.

Nguồn: PV Thanh Lê - Báo và PTTH Nghệ An

https://baonghean.vn/thuc-day-lien-ket-3-nha-trong-phat-trien-khoa-hoc-cong-nghe-va-doi-moi-sang-tao-10354175.html